Tülay’ın Atkısı

Binbir Rengin Buluştuğu Yer: Viktualienmarkt

Bir ara pazarlara sık gider, gittiğim güzel pazar yerlerini fotoğraflar ve bunlarla ilgili yazılar yazardım. Buralar hayatın tam merkezinde, hayatın her alanından insanlarıyla, sebze- meyvelerin kokularıyla, pazarcıların bağırışmalarıyla beni büyülerdi. En sevdiğim pazar ziyaretlerimden birisini Urla’da yapmıştım. Ben ömrümde böylesine çok ot çeşidini bir arada görmemiştin hiç. Ne güzellikti onlar yahu. Daha dün gibi aklımda…
Memleketimizin son derece renkli ve ilginç pazarlarının yanı sıra yurt dışında da oldukça güzel pazarlara rastlıyorum. Böylesi pazarlardan biri, Almanya’nın Münih kenti merkezinde bulunuyor. Daha önce, ana meydan olan Marienplatz’da bulunan kent pazarı çok büyüdüğünden, 1807 yılında Kral Maximilian’ın emri doğrultusunda bugünkü yerine kaydırılmış. Viktualien yiyecek, erzak anlamında kullanılıyor, markt ise pazar demek Almanca’da. (Erzak, gündelik ihtiyaç kelimesinin Almancası çok basit ve sıradan geldiği için kulağa, Latince karşılığını kullanmaya karar vermişler.)  Hergün yaklaşık olarak saat 10′dan akşam 6′ya kadar açık olan pazarda et ürünlerinden tutun da, egzotik meyveler, lokum, hediyelik eşyalar bulabilirsiniz.
Pazarın orta yerinde Almanların hiç boş bırakmadıkları ve bira içip çeşit çeşit sosislerden yedikleri açık hava kafeleri var. Sadece Münihliler’in yiyecek ihtiyaçlarını değil, oraya gelen turistlerin ilginç şeyler görme ihtiyacını karşılayan bir pazar burası; el yapımı ahşap kirpiler, ağaç dallarından kalpler, rengarenk Uzakdoğu meyvelerinin parlak görüntüsü, envai çeşit mantar, sayısız çeşitte şarap, Bavyera’nın değişik bölgelerinden değişik lezzette ballar ve reçeller, son yıllarda Türkiye’de de sıklıkla gördüğümüz taze meyve suyu tezgahları, Münih anahtarlıkları, buzdolabı süsleri, süs bitkileri, çiçekler, cins cins balıklar, tatlı tuzlu onlarca çeşit ürünün piştiği fırınlar…derken bu liste böyle uzayıp gidiyor. Mantar demişken, ben büyük bir mantar hayranı olarak orada gördüğüm mantarların büyülü dünyasında kayboluyorum. Boy boy, renk renk mantarlar. Ucuzu, pahalısı, güzeli, çirkini hepsi ama hepsi gözümü alıyor. Şu pahalılığıyla meşhur trüf mantarlarından bile satıyorlar pazarda. Yani yok YOK.
Viktualienmarkt’ı güzel kılan şeylerden birisi de çeşitli köşelere serpiştirilmiş olan ve üzerlerinde oranın ünlü komedyenlerinin ve halk şarkıcılarının heykellerinin bulunduğu çeşmelerdir. Bunlardan en ünlüsü komedyen Karl Valentin’e (1882-1948) ait olanıdır. 1920′lerde oynadığı sessiz filmlerden ötürü ona Almanya’nın Charlie Chaplin’i denmiştir. Bu güzel çeşmeler birer buluşma noktası, bir annenin çocuğunun çikolata bulaşmış elini yıkayabileceği, sıcaktan bunalmışların içlerini ferahlatabilecekleri temiz içme suyu akan karakter dolu yerlerdir.
Satılan rengarenk ürünler, sebzeler ve meyvelerden çok, bu tip yerlerin beni cezbetmesinin en önemli nedenleri arasında, burada el yapımı ürünlere de çokça yer verilmesidir. Bu ürün ister ahşap bir oyuncak olsun, ister ev yapımı bir kavanoz reçel olsun, kişisel üretimin aracısız bir şekilde üreten tarafından alıcısına ulaştırılması benim için orayı değerli kılan birşey.
Viktualienmarkt’tın tam ortasında Mayıs ayında dikilen bir de Mayıs Ağacı (Meibaum) var. Daha önce böylesi bir ağacı Bavyera’da Hohenschwangau köyünde görmüştüm. Mayıs Ağacı geleneği oldukça eski. Eski derken Demir Çağı Pagan dönemi Almanyası’ndan bahsediyorum. Aslında Avrupa halk geleneği olmasına rağmen en çok da Germanik toplumlarda kendini gösteren bir gelenek bu. 1 Mayıs günü ya da Pentekost’ta (Hıristiyan inanç takviminde önemli bir gün) köy meydanına ya da pazar yeri ortasına dikilen bu ağaç, Germanik ülkelerdeki kutsal ağaç düşüncesine gönderme yapmakla birlikte o yerleşim yerindeki zanaat ve iş kollarından hangilerinin bulunduğunu gösteren birer tabela gibi de düşünülebilir. Okuma yazma oranlarının çok düşük olduğu zamanlarda gezgin tüccar ve zanaatçiler yeni bir iş olanağı aradıklarında bu Mayıs Ağaçları’nın üzerindeki figürlerden yola çıkarlarmış. Yani bunlar inanca hizmet ettiği gibi ticareti sağlamak amacıyla da dikiliyormuş.
Pazar yerleri herhalde dünyanın birçok yerinde insanları çeken yerlerdir. Havada uçuşan binbir renk ve koku ister günlük ihtiyacını karşılamak için alışverişe gelmiş yerel halk için, ister elinde fotoğraf makinası ile canlı bir fotoğraf karesi umuduyla oraya gelmiş turist için olsun ayrı bir dünyaya açılan kapılardır. Ben de geçenlerde Münih’e çocukluk arkadaşımı ziyaret etmek üzere üçüncü kez gidişimde yine burayı görmeden edemedim. Ancak bu sefer arkadaşım bana bir süpriz yapmış ve bu pazarda düzenlenen bir tur ayarlamıştı. Bir sanat tarihçisi eşliğinde iki saat boyunca çeşitli yerlerinde dolaştığımız pazar yerinde satılan lezzetli yemeklerin ve içeceklerin tadına bakma, ilginç hikâyeler dinleme ve uzun uzun bu güzel pazarın tadını çıkartma imkânım oldu bu sayede.

Münih’e yolunuz düşerse Viktualienmarkt’ı görmeme ya da kaçırma gibi bir ihtimaliniz olacağını düşünemiyorum bile. Ama pazarlardan çok hoşlanmayan biriyseniz de bu pazara bir şans verin derim size.

 

♠Viktualienmarkt ile ilgili blogumun çökmesinden çok önce 16.2.2011 tarihinde de bir yazı yazmıştım. Şu an okumuş olduğunuz, o yazının güncellenmiş halidir.

No Comments »

Sessiz

Yeni yaşımı kutladığım gibi yeni blog yaşımı da sessiz sedasız kutladım.

Kendi evimden uzakta, dostlarla çevrili bir evdeyken geçmiş gitmiş tarih. Unutmadım ama acele de etmedim.

Böylesi iyi bazen; herşeyi biraz oluruna bırakmak…

Tülay’ın Atkısı bugün altı yaşında.

Benimle birlikte bu atkıya sarındığınız, okumaya devam ettiğiniz için çok teşekkür ederim…

 

2 Comments »